Geheugen-en-concentratie

GEHEUGEN EN CONCENTRATIE

voedingsstoffen om alert te blijven.

Een verminderde concentratie en geheugen zijn problemen die op elke leeftijd kunnen voorko­ men. Voordat naar een oplossing kan worden gekeken is het noodzakelijk om eerst de onder­ liggende oorzaak vast te stellen. Zo kunnen tekorten aan bepaalde vitaminen en omega­3 vetzuren een negatieve invloed hebben. Maar ook leeftijd, stress en stemmingsstoornissen zijn van invloed op het geheugen.

VOEDINGSTEKORTEN

Vitaminen
Vitamine B­6, B­12 en foliumzuur zijn vooral belangrijk voor de hersenstofwisseling. Tekor­ ten aan deze vitaminen kunnen een negatieve invloed hebben op het geheugen en de concen­ tratie. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer een kwart van de Nederlandse ouderen een vitamine B­12 tekort heeft. Dit tekort ontstaat meestal niet doordat de B­12 onvoldoende met de voeding wordt ingenomen, maar wel doordat vitamine B­12 niet goed wordt opgenomen. De oorzaak ligt, vooral op latere leeftijd, in een verminderde productie van maagzuur of het gebruik van maagzuurremmers. Hierdoor wordt vitamine B­12 onvoldoende uit de voeding vrijgemaakt.
In de Verenigde Staten wordt mensen boven de 50 jaar aanbevolen om extra B­12 in de vorm van een voedingssupplement in te nemen. Beter zou zijn om een breed samengesteld multi­vitami­ nen/mineralenpreparaat aan te raden. De wer­ king van vitamine B­12 in het lichaam is namelijk afhankelijk van vele andere voedingsstoffen, zoals vitamine B­6 en foliumzuur.

Omega-3 vetzuren
Het omega­3 vetzuur DHA komt van nature, samen met EPA, voor in vis en algen. DHA is van groot belang voor de opbouw en werking van het zenuwstelsel en dan vooral voor de herse­ nen. De droge stof van de hersenen bestaat voor ruim een derde uit meervoudig onverzadig­ de vetzuren (MOV) en dan vooral DHA.
DHA maakt de celwanden 'soepel' en zorgt er op die manier voor dat prikkels goed van de ene naar de andere cel worden doorgegeven.

Tekorten aan DHA en EPA komen in Nederland veelvuldig voor. De gezondheidsraad adviseert een inname van EPA en DHA van 450 mg per dag voor volwassenen. De werkelijke inname in Nederland blijkt veel lager te zijn: mannen krijgen gemiddeld ongeveer 103 mg binnen en vrouwen slechts 84 mg. Om de aanbeveling te halen, is een gebruik van tweemaal per week een portie vis noodzakelijk, waarvan ten minste een keer een portie vette vis, zoals haring.

Behalve dat u vaker vis kunt eten, kunt u de juiste vetzuren ook aanvullen in de vorm van een dagelijkse capsule visolie (1000 mg) of, als
u liever geen vis neemt, een capsule met DHA uit algen.
Ook voor kinderen zijn er tegenwoordig sup­ plementen met omega­3 vetzuren beschikbaar, zoals DHA in kauwcapsules met een aangename, frisse, fruitsmaak.

Behalve een tekort aan bepaalde voedingsstof­ fen zijn er levensomstandigheden die een nega­ tieve invloed kunnen hebben op concentratie en geheugen.

STRESS
Stress is één van de meest voorkomende oor­ zaken van een verminderde concentratie of geheugen. Stress leidt vaak tot een verminderde eetlust of een verstoord eetpatroon. Eventuele tekorten aan B­vitaminen als gevolg hiervan, hebben een slechte invloed op het geheugen.
Naast het wegnemen of verminderen van de oor­ zaak van de stress kan een aantal supplementen ingezet worden. Behalve het al eerder genoemde multi­vitaminen/mineralenpreparaat om eventu­ ele voedingstekorten tegen te gaan, wordt het kruid rhodiola geadviseerd (1­3 capsules). Dit kruid helpt om de lichamelijke en geestelijke gevolgen van stress te compenseren.

L-theanine
Ook het aminozuur l­theanine is een natuurpro­ duct dat mensen bij een combinatie van stress en concentratieproblemen goed kan ondersteunen. L­theanine komt uit groene thee. Volgens onder­ zoek blijkt l­theanine de bloed­hersenbarrière te

passeren en een stimulerend effect te hebben op de alfa­golf activiteit in de hersenen. Dit effect kan ondermeer door meditatie worden bereikt. L­theanine blijkt betrokken te zijn bij de aanmaak van de neurotransmitters dopamine en seroto­ nine. Deze stoffen zijn verantwoordelijk voor de uitwisseling van informatie tussen zenuwcellen. De deelnemers aan het onderzoek ervaarden ontspanning, gepaard gaande met mentale alert­ heid, dus zonder sufheid of slaperigheid.

L­theanine werkt snel, het rustgevende effect treedt al op zo'n 30­40 minuten na inname. Door zijn snelle werking is L­theanine uitermate geschikt voor personen die alleen op bepaalde momenten een natuurlijk rustgevend effect wil­ len bereiken. De blijvende alertheid maakt deze stof een goede keuze bij bijvoorbeeld examens of andere mentale inspanningen die gepaard gaan met geestelijke stress.
Overigens wordt aangeraden om producten die u bij examenvrees wilt gebruiken enige tijd voor het examen eerst uit te proberen. Dan kunt u ervaren of het product voor u effectief is.

NEERSLACHTIGHEID
Neerslachtigheid en depressiviteit komen vaak voor. Eén van de symptomen is een verstoring van het geheugen en/of de concentratie. Zowel bij jongeren als bij ouderen worden de klachten vaak onvoldoende herkend.
Bij depressiviteit is er meestal ook sprake van een verminderde eetlust: wederom is gebruik van een goed multi­vitaminenpreparaat dan ook de eerste maatregel. Onderzoek heeft aange­ toond dat tekorten aan vitamine B­12 en/of fo­ liumzuur de kans op depressiviteit verhogen en het herstel bemoeilijken. Sommige deskundigen raden daarom aan om aan iedereen met depres­ sieve klachten 1000 µg vitamine B­12 en 800 µg foliumzuur te adviseren.

St. Janskruid is een effectief kruid bij depres­ sies, dat in onderzoek effecten had die verge­ lijkbaar waren met de meeste reguliere antide­ pressiva, maar met minder bijwerkingen. Omdat interacties met medicatie mogelijk zijn, moet
bij gelijktijdig gebruik van andere medicijnen of supplementen altijd een deskundige geraad­ pleegd worden. Depressiviteit is in principe niet geschikt voor zelfmedicatie: zoek altijd deskun­ dig advies.

'Leeftijdsgebonden' geheugenverlies Problemen met het geheugen op hogere leeftijd worden vaak gezien als een ouderdomsverschijn­ sel. Hoewel bepaalde geheugenfuncties inder­ daad afnemen met het stijgen van de leeftijd, moeten andere oorzaken toch eerst worden uit­ gesloten. Vooral depressiviteit wordt onvoldoen­ de herkend (voor maatregelen bij depressiviteit zie aldaar). Bij ouderen komen vaak vitamine
B-12 tekorten voor, door verminderde productie van maagzuur. Bloedonderzoek kan helpen om tekorten aan deze vitamine aan te tonen.
Bij verder gezonde ouderen kan een supplement met fosfatidylserine (100­300 mg) helpen om de geheugenfuncties te verbeteren. Ook het kruid ginkgo biloba kan helpen bij ouderen met leef­ tijdsgebonden geheugenverlies.

Samenvatting en advies
Wanneer er sprake is van problemen met geheu­ gen en concentratie dient eerst de onderliggende oorzaak te worden vastgesteld. Goede voeding met voldoende inname van vitaminen, mineralen en meervoudig onverzadigde vetzuren (omega­3) is de basis waarmee eventuele voedingstekorten kunnen worden uitgesloten. Deze voedingsstof­ fen kunnen ook in de vorm van een voedingssup­ plement worden ingenomen.
Stress en depressiviteit komen vaak voor en kun­ nen beiden een negatieve invloed hebben op ge­ heugen en concentratie. Bepaalde voedingssup­ plementen zoals het kruid rhodiola of l­theanine uit groene thee, kunnen de reactie van stress
op het lichaam reguleren. Bij depressiviteit kan sint­janskruid bijdragen aan het verminderen van de klachten. Bij leeftijdsgebonden geheugen­ en concentratie problemen zal wederom eerst ge­ keken moeten worden naar het voedingspatroon en moeten eventuele tekorten (vitamine B­12, foliumzuur) worden aangevuld en kunnen sup­ plementen als fosfatidylserine en ginkgo biloba ondersteuning bieden.

Voor meer informatie over geheugen, concentra­ tie en het gebruik van bepaalde voedingsstoffen, kunt u zich wenden tot uw drogist, reformzaak, natuurvoedingswinkel of een (natuur)genees­ kundige.