Botontkalking

BOTONTKALKING

het belang van de juiste voedingsstoffen.

Botontkalking (osteoporose), is een aandoening waar in Nederland maar liefst één op de vier vrouwen en één op de twaalf mannen mee te maken krijgen. De oorzaak ligt voornamelijk
in een veranderende hormoonhuishouding. Tot het 35e levensjaar maakt ons lichaam meer bot aan dan het afbreekt. Of men osteoporose krijgt wordt grotendeels bepaald door de botdichtheid rond de leeftijd van 35 jaar. Indien de botdicht- heid dan laag is, loopt men een verhoogd risico. Ongeveer na het 50e levensjaar neemt de bot- dichtheid jaarlijks met circa 1% af. Bij vrouwen kan dit door hormonale invloeden oplopen tot 6%. In het lichaam vindt continu opbouw en af- braak van bot plaats. Bij botontkalking wordt het verlies van botweefsel veroorzaakt door een ver- stoorde balans tussen opbouw en afbraak. Een aantal factoren heeft een sterke invloed op
deze afbraak:

Beweging
Het belasten van de botten zorgt voor een betere botstofwisseling. Hierdoor lopen mensen met een laag lichaamsgewicht meer kans op botont- kalking dan zwaardere mensen. Ook beweging
is een vorm van belasting van de botten. Het is daarom van groot belang regelmatig te bewegen, bijvoorbeeld door te fietsen of te wandelen.

Anti-oxidanten
Bij vrouwen na de overgang daalt de hoeveelheid anti-oxidanten in het lichaam sterk. Dit heeft gevolgen voor de botten: de afbraak van bot- weefsel neemt toe. Een goede inname van anti- oxidanten is daarom van groot belang. Het wordt aangeraden om te kiezen voor voeding met veel verse groenten en zo min mogelijk suikers.
Voor extra aanvulling met anti-oxidanten kan het best gekozen worden voor een anti-oxidan- tencomplex met verschillende anti-oxidanten, omdat deze van elkaar afhankelijk zijn voor een optimale werking.

Visolie
Botontkalking is gerelateerd aan het verlies van de hormoonproductie. Om de hormoonaanmaak te regelen moet het lichaam over de juiste stof- fen beschikken; de prostaglandinen. De pros-

taglandinen die nodig zijn voor de hormoon- huishouding worden gevormd uit onverzadigde vetten, zoals de omega-3 vetzuren EPA en DHA uit vis. Een hogere inname van visvetzuren via het voedingspatroon of een goede kwaliteit vis- oliesupplementen wordt daarom aanbevolen.

Vitamine D
Vitamine D is noodzakelijk voor de opname van mineralen in het bot. Deze vitamine wordt gevormd door blootstelling van de huid aan di- rect zonlicht. Het belang van vitamine D in de preventie en behandeling van botontkalking is
jarenlang ernstig onderschat. Steeds meer experts menen dan ook dat de huidige normen veel te laag zijn. Ouderen, die minder mobiel zijn en vaak minder buiten komen, hebben een zeer hoge kans op ernstige tekorten aan vitamine D. Hetzelfde geldt voor mensen met een donkere huidskleur
of mensen die vrijwel het gehele lichaam bedekt hebben wanneer zij buiten zijn. Op dit moment adviseert de overheid mensen van 50 tot 70 jaar 10 µg vitamine D extra per dag als supplement te gebruiken. Voor mensen van 70 jaar en ouder is dit 20 µg per dag. Uit onderzoek blijkt dat bij een tekort aan vitamine D vaak enige tijd minimaal 50 µg vitamine D-3 nodig is, om dit tekort weg
te werken. Een langdurige dagelijkse inname van 100 µg vitamine D wordt als volkomen veilig be- schouwd.

Vitamine K-2
Diverse studies tonen een relatie aan tussen de inname van vitamine K en osteoporose. In de bekende Nurses Health Study ging een dagelijkse lage inname van vitamine K gepaard met een 30% hogere kans op een heupfractuur, onafhan- kelijk van andere factoren zoals de inname van calcium of vitamine D. In een recente Nederlandse studie bleek dat toediening van vitamine K-2 aan postmenopausale vrouwen gedurende 3 jaar
er toe leidde dat de sterkte van het bot in het heupgewricht gelijk bleef, terwijl deze in de placebogroep met gemiddeld anderhalf procent per jaar afnam. In een Japanse studie ver- minderde vitamine K de kans op breuken van een rugwervel door osteoporose met 56%.

Wanneer vitamine K wordt ingezet tegen botont- kalking wordt een dosering van minimaal 45 µg per dag aangeraden. Ook is het verstandig om vitamine D extra in te nemen. Uit onderzoek is gebleken dat inname van een combinatie van vitamine K-2 en vitamine D-3, de mineraaldicht- heid in het bot bij postmenopausale vrouwen significant liet stijgen. De meest stabiele vorm van vitamine K is K-2 (als MK-7).

Vitamine K-2 gaat de werking van bepaalde
anti-stollingsmiddelen tegen. Het betreft hier de zogenaamde coumarinederivaten als acenocou- marol en Marcoumar (fenprocoumon). Gebruikers van deze medicijnen mogen alleen in overleg met de arts of trombosedienst vitamine K ge- bruiken in doseringen boven 45 µg, omdat dit
de kans op het ontstaan van bloedstolsels kan vergroten.

Vitamine B-12
Vitamine B-12 lijkt ook een belangrijke rol te spelen in het remmen van botontkalking. Meerdere onderzoeken bij ouderen hebben aangetoond dat vrouwen met botontkalking
een hoger verlies van botmassa hebben bij een laag vitamine B-12 gehalte in het bloed. Het ver- mijden of opheffen van een B-12 tekort lijkt een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan het behoud van een gezond skelet.

Calcium en magnesium
De belangrijkste bouwstenen van botweef- sel zijn calcium, fosfor en magnesium. De
Nederlandse voeding bevat gemiddeld de aan- bevolen 1000 mg calcium: tekorten zijn daarom minder waarschijnlijk. De rijkste bronnen van calcium zijn zuivelproducten (melk, kaas), (blad) groenten, peulvruchten, noten en zaden. Be- langrijk voor het reguleren van de opname en uitscheiding van calcium in ons lichaam is de aanwezigheid van voldoende magnesium. De dagelijkse behoefte aan magnesium bedraagt 300-400 mg voor volwassenen; de gemiddelde Nederlandse voeding bevat slechts circa 250 mg.

Calcium/Magnesium
Ter voorkoming van botontkalking wordt vaak geadviseerd om extra melk te drinken of wordt er extra calcium voorgeschreven in de vorm van kalktabletten. De meeste kalktabletten bevatten

vooral calcium in de vorm van calciumcarbonaat, ook melk bevat een hoge concentratie van deze calciumverbinding. Calciumcarbonaat is een lichaamsvreemde (anorganische) calciumverbin- ding. Deze wordt niet alleen slecht opgenomen, maar werkt bovendien stoppend en bindt daar- naast het maagzuur, terwijl voldoende maagzuur juist van belang is voor een goede opname van calcium. Indien u extra calcium wilt nemen ter voorkoming van botontkalking, is het aan te be- velen een lichaamseigen (organische) vorm van calcium te nemen zoals calciumcitraat of amino- zuurgebonden calcium als calcium bisglycinaat.

Omdat zowel calcium als magnesium belangrijke bouwstoffen van botweefsel zijn, bevatten 'botontkalkingsformules' meestal zowel calcium als magnesium. Daarbij moet echter wel naar
de juiste verhouding gekeken worden. Veel pre- paraten bevatten twee keer zoveel calcium als magnesium. Aangezien wij in ons land juist magnesium tekorten kennen, is het aan te bevelen een supplement te nemen met zowel calcium als magnesium, maar dan in een ver- houding van 1:1. Indien men bovendien veel zuivel gebruikt of veel stress heeft, is het zelfs aan te bevelen twee keer zoveel magnesium als calcium te nemen (2:1).

Samenvatting en advies
Ter preventie van botontkalking wordt, als basis, een volwaardige voeding en aanvulling van de voeding met een hooggedoseerd, breed
samengesteld multi-vitaminen/mineralenpreparaat aangeraden. Specifieke supplementen bij botont- kalking zijn vitamine D-3, vitamine K-2 (als MK-7) en calcium/magnesiumsupplementen.
Organische verbindingen zoals citraten en chela- ten (bisglycinaten) zijn beter opneembaar dan de anorganische verbindingen als calciumcarbonaat en magnesium-oxide. Vooral ouderen en mensen met weinig maagzuur kunnen het best voor een citraatverbinding kiezen. Anti-oxidanten en viso- lie kunnen, zeker bij ernstiger vormen van osteo- porose, een belangrijke aanvulling zijn.

Voor meer informatie over botontkalking of bepaalde voedingsstoffen, kunt u zich wenden tot uw drogist, reformzaak, natuurvoedingswinkel, of natuurgeneeskundig therapeut.